He aquí la tercera y última de las entrevistas en vídeo de Hall of Metal: Ville y Mitja, de Moonsorrow. Also check out la de Crimfall y la de Týr.
Un comentario sin ninguna relación con esto: acabo de fijarme en que me cambiaron la URL, ahora es furia-asgardiana.blogspot.com.es y antes era sólo .com. No sólo a mí, sino a todos los blogs de Blogger en los que entré, incluidos algunos extranjeros. Me pregunto por qué...
A lo que vamos. Ustedes disfruten y practiquen el lísenin.
Entrevista a los feroeses Týr realizada por Hall of Metal en noviembre del año pasado, que viene a sumarse a la de Crimfall. Como en el caso de esa otra, sólo está disponible en inglés, pero ninguno de los que aparecen es hablante nativo, así que no tiene mucha complejidad tampoco. Ustedes la disfruten. La próxima que se publique será la de Moonsorrow.
Entrevista a los finlandeses Crimfall realizada por Hall of Metal en noviembre del año pasado. Sólo está disponible en inglés, pero ninguno de los que aparecen es hablante nativo, así que no tiene mucha complejidad tampoco. Ustedes la disfruten.
Esta entrevista se llevó a cabo en gallego y la versión que cuelgo aquí es la original. Si quieres, puedes leer la traducción al castellano en el siguiente enlace:
Recentemente, e gracias a Hall of Metal, tiven o pracer de entrevistar a Nocturno, cabeza pensante de Xerión, co gallo do lanzamento do seu segundo longa duración, Cantares das loitas esquecidas, o cal tivo lugar o pasado verán (pica no título para ler o comentario do mesmo). Falamos do pasado e presente da banda, da ideoloxía que xace detrás dela, das súas influencias... E ata da educación musical na secundaria. Aquí tedes o resultado de case cincuenta minutos de conversa.
¡Saúdos! ¿Como andan as cousas en Xerión, a que andades estes días?
¡Boas! Pois agora estamos promocionando o disco, que leva uns meses na rúa, e iso, contestando entrevistas, facendo promoción... e todo o que nos mande Patrick de Schwarzdorn. De momento non temos concertos programados, así que estamos enfocados na promoción.
Unha curiosidade que teño desde hai tempo, ¿quen ou que é Amh-Ghad-Ari?
Pois forma parte das miñas movidas e paranoias persoais, e digamos que ten significado para Xerión, pero bueno, digamos que é un sitio fantástico ó que sempre acudo cando teño algún mal rollo, algunha movida... Unha especie de realidade ficticia para descansar ou para arranxar problemas psicolóxicos ou cousas así. É complicado de explicar, é unha especie de... [Vacila.] ¡Vaia "preguntita"! [Ri.] Un punto de catarse, un lugar ó que acudo cando preciso desconectar do mundo real.
Eu pensaba que sería algo relacionado coa mitoloxía céltica... Agora entendo o da "mística procura". [A mística procura de Amh-Ghad-Ari é un EP do ano 2005.]
Claro, o título de "na mística procura" vén dese rollo, da busca dese lugar onde poder arranxar as miñas movidas e tal. A música daquel disco xurdiu nunha época bastante turbia e digamos que era unha especie de busca dun paraíso perdido ou algo polo estilo. Pero bueno, iso ten significado para a xente que está en Xerión; queda moi guai poder dicir que só os iniciados teñen acceso [ri]. Non é ningún sitio físico, é o sitio onde eu me atope ben. Vai cambiando co tempo, realmente.
As túas letras a miúdo teñen influencia céltica, ¿non é? ¿De onde veu o teu interese pola mitoloxía céltica?
Desde moi pequeniño os meus pais sempre me puxeron música de tódolos tipos, entre eles música galega, e como aquí sempre se vendeu o tópico de música céltica, pois bueno, un vai indagando, vai preguntando, vai buscando, e a raíz de aí atopei algo; logo metinme en música... Digamos que desde moi pequeniño, desde os primeiros grupos de folk ós que tiña eu acceso: Milladoiro, Fuxan Os Ventos, Arco Da Vella... A partir de aí empecei a buscar, vin os enlaces lóxicos cos demais países célticos, e logo xa pasei á literatura, a outros grupos, a outra música, arqueoloxía, prehistoria... Pero xa che digo, desde que era moi pequeniño.
¿E tes especial interese na arqueoloxía e na mitoloxía, ou máis que nada a música?
Si si, o meu interese é global, non só se basa na música. Interésame todo: mitoloxía, lendas... Sempre que poido intento recabar información. Sobre todo, a nivel histórico si que teño lido algúns libros; por iso dicía, cando che contestei á pregunta do meu interese, o de que aquí en Galicia sempre se intentou vender o do rollo céltico, aínda que historicamente, dependendo do libro onde leas, hainos que o defenden máis e hainos que o defenden menos. Está claro que aquí houbo un pobo, chamado castrexo, con moitísimos puntos de conexión coa sociedade celta, pero coas súas particularidades. Hai autores que se negan a dicir que o que hai aquí é puramente celta. Pero iso, bueno... é coma o do camiño de Santiago, contando unha mentira cen veces convírtese en verdade.
¿Considéraste pagano?
[Dubida un instante] Non, non. O meu pensamento e a miña forma de actuar beben de moitísimas movidas, pero non me gusta restrinxirme a unha sola forma de ideoloxía, porque sería adecuarme eu a esa ideoloxía, e prefiro que as ideoloxías se adecuen a min. Teño moito interese, e gran parte da miña forma de pensar e vivir podería considerarse certamente pagana, pero tamén se podería considerar cristiana por outras partes... Oh, esto vaiche quedar de puta madre na entrevista [ri]. Porque ó fin e ó cabo vivimos nunha sociedade cristiana, e parte dos nosos valores, gústenos ou non, veñen desta sociedade crisitiana. E ó fin e ó cabo, o cristianismo aquí en Galicia non deixa de ser un simple conxunto de tradicións precristianas que os conquistadores relixiosos que viñeron aquí empregaron; cambiáronlles o nome para non matar a todo dios [ndr: e nunca mellor dito], pero só colleron as costumbres que había aquí para reconvertilas ó cristianismo. O que si che podo asegurar é que os meus avós son máis paganos que moitos dos membros de grupos que van por aí de paganos, porque se os ves vivindo no medio do monte, facendo o ciclo da vida no que se refire á sega, ó magosto, á vendima e, en xeral, á forma que teñen eles de vivir o cristianismo, cun montón de tradicións e demais, que incluso ós curas, aínda que reneguen, non lles queda outra que aceptar. Entón si, ese é o sentido no que me considero, pero bueno, prefiro un camiño moito máis particular e persoal. Collo diferentes fontes, móntome a miña propia película e estou feliz e encantado así.
Tirando xa ó tema musical; compós ti todo o material, ¿verdade?
Si, absolutamente todo.
¿En que te inspiras?
En calquera cousa que me pase. Ó principio, cando empecei con Xerión, si que me obrigaba un pouco a compoñer, pero logo cheguei á conclusión de que esas cancións compostas así... estaban ben e tal, pero non me chegaban, non me enchían, co paso do tempo deixaban de ter interés. Entón decidín que cando se me ocorra, cando sinta a necesidade real de compoñer, fágoo. Un mal día, ir polo monte, unha posta de sol, eu que sei, poden ser infinidade de cousas que nese momento me fagan coller unha guitarra ou un teclado, ou un pao se non teño nada máis á man, e poñerme a compoñer. E a nivel de letra, exactamente igual: xeralmente compoño primeiro a música e despois, dependendo do que a música me transmita, vou adecuando os textos.
Tiña unha pregunta máis adiante que penso que xa medio contestaches, era que entre os anos 2005 e 2007 sacaches un montón de compartidos e EPs e do 2007 para acá só sacaches un EP e un disco. ¿Terá que ver con iso, supoño?
Tamén a miña vida complicouse bastante máis, tiven que atender a outras cousas... Hai que ter en conta a miña profesión (eu son profe), ademais teño un montón doutros proxectos musicais, son guitarrista clásico, teño un grupo de música antiga, son músico de sesión en varios grupiños máis... Entón digamos que se complicou moito máis a miña vida. Por outra parte, se sumas tódalas cancións que hai neses compartidos forman un disco. É dicir, que a nivel de composición creo que non hai tanta diferencia. Tamén outra das cousas que provocou que compuxera menos foi a maneira de traballar, porque cando estaba Aboriorth no grupo era outro método, que cambiou cando marchou el... Entón, aínda que agora pareza que hai menos material, eu non o vexo tanto así. Tamén outra cousa: nesa etapa que ti dis, todas esas cancións son moito máis sinxelas, moito máis directas, certamente primitivas. En cambio, Pálida morte, negra sombra e sobre todo este último traballo creo que son bastante máis complicados, cominme moito máis o tarro para compoñelos e para facelos.
¿Que música escoitas habitualmente?
Buf. De todo. É que me gustan moitas cousas diferentes. A miña profesión é músico, e teño que escoitar de todo. Agora, que me guste xa... É que nin sequera che vou poder dicir estilos, vouche dicir grupos. Hai cousas de metal extremo, cousas de rock, algún grupo de pop, algo de jazz, bastante de folk, música antiga, música clásica...
Di nomes, sen medo. Ademáis tamén era outra pregunta que tiña máis adiante, cáles son os teus artistas favoritos.
Si si, sen problema. De black metal, todo o mundo sabe que Darkthrone me flipa. Fagan o que fagan. Darkthrone, os primeiros de Satyricon, Emperor... o típico. Do último que teño escoitado, un grupo que me flipou foi Evilfeast, de Polonia. A nivel doutros estilos, os White Stripes gústanme moito, incluso se parece a Darkthrone en rock [ri], en jazz encántame John Scofield, Patricia Barber... en música folk, Berrogüetto, Arco Da Vella, Leilía... en pop gústame Amaral, por exemplo, gústanme as letras e gústame cómo arranxan as súas cancións... gústame tamén o jazz latino, Bebo Valdés... Podería seguir así e encherías a páxina con nomes de grupos. Son moi ecléctico; agora ben, o que realmente me enche para compoñer, co que realmente me sinto cómodo é facendo o que fago con Xerión, loxicamente; por iso é o meu proxecto persoal, e por iso non quero a ninguén máis dentro do grupo. Eu formei parte doutros grupos, doutros estilos e con outra xente, e guai; pero o que realmente me enche e me pon os pelos de punta é o black metal, o que fago con Xerión. Teño analizado algunha vez que, desde o meu punto de vista, prodúceme o mesmo que me produce un tema de polifonía renacentista. Realmente non están tan separados. A finalidade é diferente, pero musicalmente e as sensacións que produce non están tan separadas.
Ultimamente parece que che está saíndo unha vea un pouco máis épica. Xa se vira un pouco ó final de Pálida morte, negra sombra, e agora en temas como "Cantares das loitas esquecidas" ou especialmente "Onde a victoria agarda", con ese coro e tal.
Si, si, si. A ver, é que no momento en que compoño os discos e fago a música, partindo da miña vida, digamos que a evolución en Xerión non existe en sentido lineal; non pretendo ir cada vez a máis técnico, senón que fago o que xorde. O primeiro disco foi máis primitivo porque mo pedía así o corpo, e agora non sei, debo de estar "feliz de la vida y la vida me va bien"; todos temos os nosos problemas e tal, pero bueno, aflora máis ese carácter, porque eu teño esa necesidade. É unha cousa de sensacións, non sabería explicarcho con palabras. Non sei por qué aparecen eses riffs agora, sei que me sinto cómodo con eles. Parte de este disco foi composto antes de Nocturnal misantropía, no 2005, realmente. Estes temas prácticamente están intactos, sen modificacións. Foi cando entrou Aboriorth no grupo; daquela marcharan Lobo e Notna, tamén pasaron un montón de movidas na miña vida, e despois xa non me sentía cómodo con estes temas cun rollo tan épico e tan melancólico. Tampouco sabía qué facer con eles nin cómo redirixilos ou reconducilos. E despois veu a etapa esta de Nocturnal misantropía e o split con Maras [Na búsqueda do primixenio], que é máis crudo. Xurdiu a necesidade; non é algo premeditado ou buscando un público, unhas ventas, unha fichaxe discográfica cunha multinacional de black metal. Non, sempre compoño o que me apetece e como me apetece. Non sabería explicarche por qué me sinto agora máis cómodo. Realmente, a miña vida cambiou, pero complicouse máis en todo, así que non sei a que se debe.
Supoño que todos temos etapas.
Si, si, entón iso desde o punto de vista do oínte pode chocar moitísimo, preguntarse: "¿entón Xerión que é: black metal, pagan metal, folk...?" Pois mira, é todo iso xunto. É como xorda. O que está claro é que non me gusta repetirme. Moita xente ó mellor esperaba un Nocturnal misantropía parte II pero non. Vale, podo coller agora a guitarra e coller ós músicos e facer exactamente o mesmo outra vez, pero non o sinto así, non me sae esa música agora. Podería finxir, claro, pero xa teño que finxir cando son músico de sesión; no meu proxecto, no meu grupo, non teño que finxir. Entón, se gusta, guai; e se non, pois mira, a outra cousa; voltarei outra vez ás cintas fotocopiadas a man e a limitalas a tres copias.
¿Escoitas outros grupos épicos ou paganos como poden ser Primordial, Moonsorrow e demais?
Os primeiros álbumes de Primordial non me desagradan, pero... [vacila] A ver, "tú me estás buscando las cosquillas" [ri]. Fáltalles algo, non sei o que, pero son grupos que non me enchen. Primordial, Moonsorrow... A ver, son moi bos músicos, eso sempre intento deixalo claro: para min é independiente ser bo músico e que despois me guste a música. Hai grupos brutais con moi bos músicos que compoñen de marabilla e tal, pero que non me gustan, non sei por que. É algo subxectivo, ¿sabes? Sempre separo moito a subxectividade da obxectividade. Primordial nos primeiros tempos tiña algo que me chamaba; Moonsorrow, non sei explicarche por que, pero non. Creo que lles falta un pouquiño de mala baba [ri]. Non sei.
¿Que che levou a versionar a Taunusheim? ? ["Loitas na néboa" é unha versión de "Nebelkampf".]
Esa canción é unha marabilla. É que me flipou cando a oín. Ó principio nin sequera sabía que ese tema era de Taunusheim. Cando lles enviei a promo de Nocturnal misantropía a Schwarzdorn, coñecía esta discográfica en parte por Taunusheim, por Urilehto e por Carved In Stone, un grupo de neofolk. Gustoume especialmente esa canción. A rapaza que toca os teclados, que é a mesma que a de Carved In Stone, nesa canción fai unha intro vocal fantástica, que sempre me chamou moitísimo a atención; e para este álbum a letra sincretiza moi ben ese paraíso perdido do que falabamos antes de Amh-Ghad-Ari. Ó fin e ó cabo sempre estamos buscando o paraíso perdido. Esa volta ós valores, cómo as cousas cambian pero intentando sempre ser honestos e consecuentes. Xa que non podemos cambiar o mundo, que o mundo nos cambie a nós. E cuadraba de marabilla. Cando nos coñecemos, xa enterados de que Patrick era de Taunusheim e tiña a banda e a discográfica, comenteille que o disco estaba ben pero esa canción me chiflaba, e se non lle importaría que a grabara algunha vez. E esta vez cuadrou. Comenteille que para completar o metraxe do disco estaría guai metela, e aí está.
¿Pensas reeditar material antigo en CD, ou dalgunha outra maneira?
A idea era esa, pero tampouco hai tanto interese. "Las masas no me lo piden" [ri]. Non sei. Tampouco creo que haxa tanto interese en reeditalo, e algunha cinta sempre se pode atopar por aí, creo. Sempre o pensei, as primeiras maquetas pódense reeditar nun CD, pero non sei. Os splits son bastante fáciles de conseguir, creo. Se alguén está interesado sempre se pode mirar, pero por agora creo que non fai falta. Tenmo pedido tan pouca xente que fago unha copia en CD-R e aviando. Non é tan nostálxico, pero bueno.
Aí atrás intentara conseguir (tampouco é que me matara, pero bueno) o que sacastes con Foscor nun concerto seu ó que fun. Pregunteille ó home se o tiñan e díxome que qué va, que xa onde vai que se esgotara.
O Foscor VS Xerión vendeuse bastante rápido. Creo que aí atrás aínda o vin en Portugal, unha copia en cinta... O que está claro é que se sacaron moi poucas copias e esas cousas esgótanse relativamente pronto nas mans de Nigra Mors [ndr - o selo de Nocturno] ou de Xerión. Se fai falta faise unha copia e non hai ningún problema. A ver esas descargas como van... [ri] Ese é outro tema. Xa che digo, non teño problema para reeditar cousas ou tal, e creo que estaría guai, pero ó fin e ó cabo, por moito que nos guste o metal estremo, todo se move por intereses económicos. Entón de nada vale que a Patrick de Schwarzdorn lle encante o disco se logo non vende un puto CD. Entón o tipo desmontará a discográfica "con gran dolor de su corazón", pero é así: se non vende, non pode investir o seu diñeiro, que é moito diñeiro o que fai falta para estas caralladas, por moi underground que sexa todo. Se non hai un interese, facer esa inversión e ter a casa chea de CDs que non se van dar movido non ten sentido. É difícil atopar un equilibrio: ser un grupo underground, fiel á túa maneira de pensar e á música que ti queres, e despois que che dea algo de diñeiro para compensar os gastos. Falo a nivel de discográfica, de editar cousas. É bastante complicado.
Agora que o mencionas, ¿que pensas das descargas de música en internet?
Todos somos libres de facer o que nos dea a gana. A xente que faga o que lle sala dos huevos. Agora, despois que non se queixen cando os grupos deixen de facer música ben gravada. Ou non vaian dar concertos. Ou nos neguemos a gravar música, por exemplo, ou "é que tódolos grupos sonan igual", ou "todos graban en su casa". Isto leva moito traballo. Eu falo por min e non sei os demais, pero eu levo tocando a guitarra desde os dez anos, e adicándolle moitísimas horas. Teño a carreira de superior, fixen un posgrao en Barcelona de música antiga tocando cacharros antigos... Teño moitas horas nas miñas costas. Daga exactamente igual, coma min ou peor incluso. E gravamos, ensaiamos, tal... Oe, isto pode gustar ou non gustar, por suposto; o feito de que sexamos músicos de conservatorio e non sei que máis non quita que poidamos compoñer merda, iso a xente teno que ter moi claro, e se non gusta, pois mira, non gusta. Agora, loxicamente, se non gusta, pois bueno, as nosas cancións non se descargarían, ¿entendes? Se realmente che gusta o que fai un músico e queres seguir desfrutando do que che ofrece ese músico, por compartir un pouco os seus gastos a xente non vai morrer; e facendo descargas non lle estás axudando. Ou xa que fas descargas pois vaille ver o concerto, pero é que agora todo é moi fácil poder facelo todo desde a casa; xa non só a nivel de descargas, senón que case me queixo máis dos concertos, que a xente gasta seis euros en cubatas e despois un festival, por exemplo o Melideath (que organizaron uns colegas e eu boteilles un cable nas tres edicións), custaba uns cinco euros a entrada, tes grupos de fóra e bueno, hai xente pero tampouco é para lanzar foguetes. ¿A xente quere descargar? Perfectamente, pero despois que non se queixe. Aparte, logo está a industria discográfica. Pola relación que eu teño cunha discográfica, neste caso Schwarzdorn vexo que eles non se están lucrando, nin con nós nin con outra peña. Outras discográficas con outros estilos de música, iso xa é outro cantar.
Volvendo ó disco, ¿que che levou a escoller "Morte na iauga" para facer o videoclip?
Ten unha estrutura moi sinxela. Quería facer o videoclip no tema lento. A estrutura é moi clara, tripartita, e tes a parte lenta, parte a toda pastilla e parte a medio tempo. Digamos que iso me deu unha idea a nivel visual, iso tíñao moi claro, tiña a localización bastante clara, e quería experimentar cun tema lento. Xa estaba o videoclip de "Nocturnal misantropía", que é un tema bastante rápido, e para variar con outro tipo de sensacións e de carácter a nivel visual. Axudado pola estrutura tan, tan infantil que ten esa canción, tíñao bastante claro desde o principio.
¿Onde está gravado?
A dez minutos do sur de Ourense, nun monte, cerca do psiquiátrico de Toén.
Ah, non fuches moi lonxe entón. Tampouco facía falta ir moi lonxe para grabar árbores, estando en Galicia...
[Ri] ¡Si, si!
¿Algunha vez pensaches en facer unha versión dun tema folk, sexa tradicional ou non? No estilo de Xerión, pero dun tema folk.
[Dubida uns instantes] Si, pero... [dubida máis instantes] Non sei. Non hai ningún tema que me faga dicir "bua, este si, este sería brutal", e ten en conta que... [ri] como para gravar hai que gastar diñeiro, prefiro... Tería que ser un tema de dicir "buf, que gañas teño de gravar este tema" para invertir diñeiro e gravalo. Estaría ben, pero digamos que hai outras cousas nas que prefiro invertir o tempo. E logo o carácter sería quizais un pouco diferente; tería que atopar un tema folk que tivera esa mala hostia para poder poñelo en black metal [ri].
Mencionaches antes que tiñas outros proxectos noutros estilos. Cóntame, ¿que outros grupos tes e que fas neles?
Son músico de sesión de grupos de rock setenteiro, música en plan Rage Against The Machine... A min chámanme para tocar. Danme a partitura e dinme: "Nos hace falta para un disco, toca y graba", ou "Faime falta para un concerto, toca". Iso vai segundo me chamen. A día de hoxe estou cun grupo en plan Rage Against The Machine, mestura de amago de hip hop e tal, e nun grupo de rock setenteiro. E despois, nun grupo de música antiga; aí xa somos tres persoas e decidimos entre os tres.
¿E sacas discos con ese grupo de música antiga?
Non, porque se xa é complicado gravar black metal... Por tema de discográfica, que tocalo é moi sinxelo, pero no mundo da música clásica antiga é moitísimo máis complicado, xa dependes de fondos públicos... Se o black metal é underground, ¡imaxina tocar música do século XIV! [ri]. Si, queda moito mellor, "¡música del siglo XIV, oh, oh, oh!" pero despois tes menos xente que nun concerto de Xerión, case. Por outro lado, a min tampouco me gusta tanto gravar discos. Gravas discos porque bueno, en Xerión non hai máis collóns, claro. Para escoitar a música que fago teño que gravar un disco, porque como gravo un montón de cousas, é a única forma de poder escoitar a miña música completa. Pero o de gravar non me gusta moito. É unha paranoia mental un pouco rara: digamos que na música sempre me gusta máis coller o momento, entón gústanme máis os concertos. Na música clásica e antiga prefiro os concertos antes que os discos. Outra cousa sería gravar en directo, pero xa depende do equipo que teñas e todo iso. Pero non, non é factible, en música antiga non é factible a nivel económico de ningunha maneira, de momento.
Agora vén a pregunta que imaxino que estabas temendo, sobre a falta de batería. En disco aínda "cuela", pero en directo, desde o punto de vista do público queda un pouco raro, e supoño que para vós tamén será un pouco incómodo tocar cunha máquina, ¿non?
Non, estamos acostumados. É como tocar con metrónomo, case non hai diferencia; é máis, a caixa de ritmos fáiseme máis agradecida [ri], porque é o que che contaba antes, levo tocando en conservatorio moitísimos anos e, coas catro ou cinco ou seis horas diarias que había que tocar (e que de vez en cando se tocan), o traballar con metrónomo é parte fundamental, así que tocar con caixa de ritmos non é tan complicado. No punto de vista do oínte, ou mellor dito, do que ve un concerto, eu creo que moitas veces a xente escoita máis polos ollos que polas orellas. Visualmente é incómodo, e aí si que lle dou a razón á xente; non é o mesmo ver a un tío tocando, e tocando de puta madre, como era o caso de Aboriorth, que ver a dous tipos ou tres, e visualmente rompe bastante. A nivel de son, mira: cun técnico de son bo non se nota apenas a diferencia. Sempre vai haber diferencia, por suposto, pero hai baterías humanos que triguerean tanto as baterías e pásanas tanto por compresores e ordenadores e tal que ó final están convertindo o tocar a batería nunha máquina. Nós facemos o contrario, temos unha máquina e queremos humanizar. Qué dúbida cabe que cun batería sería mellor, si, pero na actualidade para nós é moito máis cómodo así. Síntoo pola xente, pero é un caso que a nivel de directo estivemos pensando e tal... Logo depende dos concertos, por exemplo o ano pasado en Melide, en Vigo e tal non quedei moi contento, pero en Portugal con Desaster foi unha cousa totalmente diferente. Non sei se en Portugal a xente estará máis acostumada a ver grupos con caixa de ritmos ou van todos máis borrachos nos concertos, non o sei [ri]. E logo o de sempre, a Limbonic Art nunca ninguén lle dixo nada pola caixa de ritmos, e os de Limbonic Art mira que deron xiras, e mira que cobraban cartos para tocar.
¡Ah!, ¿Limbonic Art levaba tamén máquina?, non o sabía.
Si, os Limbonic Art sempre levaron caixa de ritmos, fíxate en Youtube e verás que nos vídeos son só dous. É máis, non só levaban a caixa de ritmos sampleada, tamén levaban teclado e baixo sampleados. O único que había real era a voz e as guitarras, nada máis. Non sei, iso depende. A min a xente tenme dito nos concertos que pechando os ollos non se nota tanto. Despois no aspecto visual é outra cousa. E si, no que temos que traballar moitísimo máis é no son. Contando cun bo son a verdade é que se pode traballar moitísimo mellor para que non sexa tan obvio ese "efecto máquina asqueroso".
¿Tedes xirado por fóra de España e/ou acompañados por grupos máis grandes a nivel comercial?
O único que temos feito por fóra é en Portugal. A ver, en nove anos levamos dado vintenove concertos; moito moito non tocamos, pero bueno, tocamos en Portugal e só tocamos unha vez en Alemania. A nivel comercial, buf, non sei...
Quero dicir se acompañastes a grupos grandes, pero refírome a grandes a nivel comercial. Non necesariamente bos, pero...
¿Na escena do metal estremo, refíreste?
Si, grupos máis famosos, máis recoñecidos.
Non. Sempre intentamos tocar con grupos que nos gusten, cos que teñamos algo que ver. Non tería sentido tocar nas festas de Ourense cos Suaves, por exemplo. Abriríanos máis mercado, pero ¿abrir mercado para que?
Pero en plan telonear para Dimmu Borgir, ou eu que sei...
Non, non, non, nunca nos metemos en... [ri] ¡Pero é que tampouco creo que lle interesara a Dimmu Borgir, ou quen organice a Dimmu Borgir non creo que pense en nós para telonear! Se nos chaman, pois joder, imos alí... Home, non sei, non che podo dicir o que faría porque nunca mo ofreceron, ¡pero é que vexo tan distante que Dimmu Borgir, Cradle Of Filth, Emperor ou tal se fixaran en nós para xirar...! ¡E sen cobrarnos un puto duro para facelo...! [Eu ríome] Si, si, o que está claro é que nese tipo de grupos moitas veces hai que pagar para meterse nesas xiras, pero pasa aí e pasa en calquera estilo de música. Para facer esas xiras tes que investir o teu diñeiro. ¿Podes ir e acompañalos? Si, pagando, e logo recuperas o que recuperes. Pero non sei, nunca miramos... Cando nos chaman... Non é que nos chamen moito, insisto, pero témoslles dito que non a algúns concertos porque non pintamos nada, ¿sabes o que quero dicir? E non porque sexan comerciais, senón que a nivel de estilo non vexo que casemos. Non sei, é cuestión de sentimento.
Tendo como tes estudios de guitarra clásica e demais, ¿algunha vez consideraches meter elementos clásicos na túa música, en plan Malmsteen do black metal ou algo así?
Non, non, non, non me gusta, os limpamástiles non me gustan.
Non digo tanto limpamástiles senón facer cancións con estruturas clásicas ou algo así.
A ver, en Xerión hai estruturas bastante clásicas, o que pasa é que están tamizadas, pero o "Madrigal da Lúa" a nivel formal é unha sonata clásica con todas as da lei.
Ah, esa non a coñezo, ves.
Pois o "Madrigal da Lúa" é unha sonata pura e dura: tema A, tema B, polo medio un desenvolvemento e reexposición final. Se te fixas, as melodías finais do "Madrigal da Lúa" son as do principio un pouquiño cambiadas. E iso é unha estrutura clásica do século XVIII ou por aí. Iso a nivel estrutural; a nivel de tocar, hai cousas complicadas e cousas que para tocalas fai falta unha certa destreza instrumental. Non demasiada, porque para iso xa está a guitarra clásica, e sería bastante gilipollas se me complicara a vida [ri], xa me chega ter que complicala día a día para chegar os sábados, coller a guitarra en Xerión e complicala máis. Xerión é outro rollo máis de desfogar, baséase noutro tipo de sensacións. Pero si, a nivel estrutural si que hai influencias da música clásica e antiga. A ver, están moi tamizadas, e es a primeira persoa á que llo comento, pero porque tampouco me parece relevante. O das estruturas é importante, si, pero ó final, se unha peza non che di nada...
Lin por aí que es profe de música, como me contabas antes...
En secundaria, si.
...e que lles pos todo tipo de música ós rapaces, incluído o metal estremo. ¿Como reaccionan ante este tipo de música?
A ver, en cuarto de ESO hai un tema de música contemporánea, chámanlle "Música popular urbana", e loxicamente o metal estremo forma parte diso, da evolución da música. Desde que Black Sabbath fixo o seu primeiro álbum en 1970 houbo unha xente que, paralelamente ó rock ou música comercial máis convencional, seguiu outro camiño, e isto os rapaces téñeno que saber. E téñeno que escoitar, loxicamente. Non lle dou máis importancia, doulle a importancia que ten, é dicir, nunha clase "me chapo todo el metal extremo" porque claro, é unha música moi underground, pero non o fago só co metal estremo, fágoo con calquera estilo musical actual.
Si si, supoño, pero dicíao porque moita xente dime "pero ti qué estás oíndo, qué é iso"... Hai moita xente que se espanta.
Sorprenderíache saber... Moitas veces os adolescentes sorpréndenche moito máis cós adultos. Parte das reticencias que lle poida poñer un rapaz veñen máis polo que oia na casa que polo que realmente sinta el. Reaccionan con curiosidade. O primeiro que me piden a min cando lles poño un grupo de brutal death ou de black metal é que me queren escoitar a min cantar, alí na clase, e ver como poño eu a voz. Loxicamente non o fago porque non estou para iso na clase, non son un mono de feira, pero despois no recreo ou cando toca clase de canto, pois si, explícolles cómo poñer a voz, e cómo facer para non quedar afónico e esas cousas. Entón é con curiosidade, incluso a nivel estético hai xente que, sen gustarlle, teno aí... Digamos que o que hai que facer é abrir mentes, expandir o horizonte que teñen estes rapaces, e despois eles que escollan o seu camiño. ¿Que hai xente á que a partir de aí empeza a gustarlle o metal estremo? Collonudo, pero non é a finalidade, é máis ben por cultura xeral. Non dou positivos por CD de Xerión vendido [ri]. É máis: nunca lles dixen o nome do grupo nin nada. Eles, que son moi listos, buscan e tal, pero nunca fixen publicidade do nome do grupo, nin se tocamos nalgún lado. Algunha vez teñen vido alumnos a verme sen eu sabelo.
Bueno, pois pola miña parte xa está, moitas gracias por todo. Se queres engadir algo máis...
Pois agradecerche o interese e a charla tan agradable, moitas gracias polo apoio, ¡e a próxima tomando unha caña!
Nota: Esta entrevista fue realizada hace meses, pero hubo varios factores que impidieron que se publicara antes. Si bien la mayor parte sigue siendo válida, hay algún que otro comentario referido a planes entonces futuros que actualmente ya se han llevado a cabo, caso por ejemplo del videoclip. Aun así preferí dejarla tal cual se hizo, con algunas anotaciones entre corchetes añadidas a día de publicación de la entrevista.
Pincha en las fotos para agrandarlas.
En la soleada tarde del 15 de junio del 2010, los miembros de Fallen Sentinel Rubén Alonso “Palomo” (cantante/bajista) y Laura Comesaña (cantante/teclista) tuvieron la amabilidad de dedicarnos un par de horas de entrevista presencial a Enlil y a mí, con motivo del reciente estreno de su segunda obra, Perpetual. La conversación fue amena y nos contaron muchos detalles interesantes acerca de uno de los grupos punteros de la escena extrema gallega como es el suyo. A modo de introducción, Palomo nos habló de las actividades actuales de los Fallen.
Después de haber tocado en la Mondo y presentado el nuevo disco, estamos estudiando ahora dónde poner a la venta el CD físico. Optamos por, en un principio, no ponerlo a la venta en tiendas, porque eso conlleva un gasto de distribución y de publicidad que vamos a intentar evitar por ahora, y ver cómo va la cosa, en plan experimento, porque a día de hoy casi es más gasto que beneficio ponerlo en tiendas de música. Entonces, al menos durante estos meses de veranito, vamos a distribuirlo por toda Galicia en distintos sitios, locales de copas y similares, y más adelante ya veremos si hacemos una inversión potente en publicidad y lo ponemos en tiendas en toda España y el extranjero. Quien viva fuera de Galicia puede conseguir el disco contactando con nosotros en fallensentinelofficial@hotmail.com. También estamos planeando una gira en otoño/invierno, porque vamos a dejar el veranito tranquilo, para luego atacar ya a finales de año, a nivel español, evidentemente.
Como bien comenta, la semana anterior, concretamente el viernes 4, el grupo presentó Perpetual, en un concierto (cuya crónica podéis leer en este mismo blog) no exento de algún que otro fallo técnico, pero en el que se armó una buena fiesta, y además tocaron algunos temas por primera vez. Mientras nos atiende la camarera, Laura nos empieza a contar cómo se vio desde encima del escenario, y recuerda cuando se les fue una guitarra y un teclado durante el tema “A part of the show”.
Laura: Hubo algunos problemas ese día, y siempre es difícil ecualizar dos teclados, dos guitarras, un bajo y una batería. En el caso de los teclados, eso es más complicado, porque llenan mucho, entonces te escuchas difícilmente si tienes el monitor un poco lejos… Fue complicadillo, pero sobre todo cuando llegó “A part of the show”…
Palomo: ¡Buhhh!... [risas generales] Sí, a una persona del público se le cayó la cerveza en una regleta de corriente y se apagaron varias cosas.
Con respecto a lo que dice Laura, siempre es complicado para un técnico de monitores hacer el sonido de Fallen Sentinel, porque somos muchos instrumentos, y evidentemente es imposible que todos los músicos estemos cómodos en el escenario. Aparte, en esa fecha hubo un problema técnico añadido, porque se estropeó un monitor y para la mayoría de nosotros fue un poco incómodo estar encima del escenario por el tema de la escucha. A pesar de que Fran Álvarez, nuestro técnico de sonido, es un magnífico profesional, fue un pelín incómoda la escucha por nuestra parte. Pero, aun así, vimos que la gente al acabar quedó encantada y también durante el concierto estaba bastante animada, así que todo nuestro calvario encima del escenario fue recompensado.
De teloneros estuvieron Onyria. ¿Los elegisteis vosotros?
Palomo: Sí, son colegas, buena gente, una firme promesa del metal vigués y sabíamos que con ellos no iba a haber ningún tipo de problema; y de hecho fue así. Son una gente encantadora y músicos con muchísima proyección. Creo que fue una gran elección.
A pesar de acabar de sacar su segundo disco, Fallen Sentinel no es ningún grupo novato, sino que llevan en la brecha trece años ya, y Palomo estuvo desde el principio; no así Laura, que se incorporó en 2004, por tanto fue él quien, entre sorbo y sorbo de su zumo, nos habló de las raíces de la banda, el origen del nombre y sus influencias musicales.
El grupo proviene de otro grupo anterior, del que sólo seguimos Simón Alonso y yo. El nombre se me ocurrió a mí y no sé por qué [ríe]. Esa pregunta me la hicieron muchas veces, yo creo que… no sé, probablemente sea por el tema de Mike Oldfield, “The Sentinel”, del Tubular bells II, que fue una palabra que me gustó. Me gustó “sentinel”, me parece una palabra bonita. Y luego lo de “fallen” no sé por qué se lo puse. Fue una cosa mía, que se me ocurrió un día. Se lo dije a la gente, a la gente le gustó, y ahí queda.
Fallen Sentinel como tal nació en 1997. Luego se unió Tamara Martínez, después hubo un pequeño parón y luego por fin volvimos otra vez a tomar las riendas, y en el 2000 por fin salimos ya en directo como sexteto, con la particularidad de tener dos teclistas, que fue una cosa que a la gente le chocó bastante. Y desde el 2000 llevamos hasta hoy dando guerra. Hubo años que estuvimos parados, por el tema de que se iba gente, venía otra gente… Es muy complicado tener un grupo con unos mismos componentes mucho tiempo porque evidentemente cada uno tiene su vida y la gente tiene que elegir muchas veces entre hobby y trabajo o estudios, y casi siempre el hobby es lo último. Pero bueno, ahí seguimos y estamos orgullosos de nuestros años desde el principio, con sus pros y con sus contras pero bueno, aun así es un logro y un orgullo seguir aquí tras esos trece años, desde que empezó todo.
Y con respecto a nuestras influencias, cada uno de nuestros integrantes tiene diferentes gustos musicales. En un principio en el grupo éramos admiradores de grupos en la onda de Cradle Of Filth, Dimmu Borgir… pero con el paso del tiempo también nos fue tirando la onda progresiva, con grupos como Dream Theater o Symphony X, y también la onda gótica de otros grupos… [se gira hacia Laura] ¿Qué grupos te gustan a ti, por ejemplo?
Laura: Yo soy más rockera, en realidad. A mí me gusta muchísimo Dio, al que escucho desde pequeñita, Rainbow, Savatage, pero ahora también escucho mucho Amorphis, por ejemplo, Orphaned Land, The Gathering, Lacuna Coil… Es que hay miles de grupos que me pueden influir, y no solamente del metal. También me influye mucha música pop, por ejemplo. Aunque no escucho ni jazz ni blues sí que intento escuchar un poco de todo. Incluso me gusta la música techno. Me influye toda clase de música, siempre que sea buena.
Eso sí, más tarde aclaró que cuando dice pop se refiere a Roxette, no a El Canto del Loco… Al margen de esto, no pude evitar preguntarles por qué escriben las letras en inglés, en lugar de usar el castellano o el gallego.
Palomo: ¡Vender millones de discos! No, yo siempre lo dije: es básicamente porque creemos que es el idioma que mejor encaja con este tipo de música. Es por simple tema fonético, y que la mayoría de música que escuchamos está en inglés, y bueno, es como si quieres cantar una sevillana en alemán: no empasta. Aparte, el inglés es un idioma que nos resulta bastante cómodo a la hora de componer las letras.
Un rato antes de la entrevista, mientras nos dirigíamos al punto de encuentro, mi compañero me comentaba que él tenía el debut Eternity & before desde el año 2003, lo cual contradice la información que se encuentra en internet, que dice que salió en el 2004. Palomo nos aclaró el asunto.
Es que fue grabado en el 2001, como premio por haber sido los vencedores del certamen Ciudad de Vigo – Revoltallo, y se acabó de grabar en el 2002, si no recuerdo mal. Luego hubo un parón en el grupo porque nos dejó nuestro batería y veíamos una tontería sacar el disco sin poder presentarlo en vivo. Esperamos a tener un batería que nos diera confianza de cara al directo, lo que sucedió en el 2003, y entonces entre finales de ese año y principios del 2004 lo sacamos a la venta. De ahí ese pequeño desajuste, porque alguna gente ya lo había escuchado antes.
¿Y qué sentisteis cuando finalmente salió el primer disco: emoción, miedo, todo a la vez a lo mejor…?
Palomo: Bueno, antes ya habíamos sacado una demo llamada Inert, grabada en los estudios de la Escuela de Imagen y Sonido de Marcote (Vigo). Una grabación peculiar, porque fue realizada por técnicos en prácticas y fue muy simpática. Aun así, evidentemente no fue una grabación al uso, no estaba excesivamente bien, y luego Eternity & before ya sonó bastante mejor, en un estudio profesional. Aun así, siempre quedó la sensación de que en E&B se pudo haber hecho mucho más, pero ya se sabe que en el estudio hay problemas de tiempo, problemas técnicos… Aun así estamos muy orgullosos de todo lo que hicimos en ese disco. Incluso se quedó un tema colgado, que no se pudo incluir porque se borraron accidentalmente unas pistas. El tema era “Lilith”, que aparece ahora en Perpetual. Recuerdo que la gente acogió el disco realmente bien y le tenemos mucho cariño. ¡Hasta la Heavy/Rock lo puntuó con la máxima calificación!
Unos días antes de la entrevista estuve repasando sus lanzamientos anteriores, y la maqueta Inert, que oía por primera vez, me sorprendió por lo oscura que es, incluso diría que bastante blackmetalera, no me esperaba tanta caña. ¿Qué opinan sus artífices al respecto?
Palomo: El grupo tiene una evolución clara desde el principio, que era más en la onda del black melódico, como Cradle Of Filth o Dimmu Borgir y todo este tipo de grupos, y ahora estamos más en la onda gótica/progresiva, por así decirlo. Siempre hay gente a la que no le parece bien nuestro cambio, pero estamos convencidos de que ha sido a mejor.
Laura: Tampoco yo creo que haya mucho cambio. No es una ruptura, sino una pequeña evolución hacia un tipo de música un poquito más melódica.
Palomo: Inert tenía temas más rápidos. La diferencia, básicamente, es la velocidad. Creo que ahora nuestras composiciones están mucho más trabajadas.
Desde que salió el Eternity & before hasta la edición de este segundo disco pasaron seis años y piquillo, y no deja de resultar llamativo leer en el libreto que, en realidad, Perpetual fue grabado entre finales del 2005 y principios del 2006. El plan era sacarlo en verano de ese año, pero las cosas no salieron como cabía esperar, así que se fue demorando hasta ahora. La mezcla fue hecha por el propio Palomo, y para la masterización, aunque planeaban enviarlo a los famosos estudios finlandeses Finnvox, al final se decantaron por otro estudio de Brighton (UK). Cuando les preguntamos qué sentían ahora que por fin estaba en la calle, la respuesta fue la esperable:
Palomo: ¡Yo, alivio! [risas generales] Para mí fue una locura.
Laura: Para ti y para todos, fue muy duro.
Palomo: Pasamos por seis técnicos de sonido, gastando mucho dinero y gastando mucho tiempo, y nunca nos quedaba como nosotros queríamos. Al final cogí yo las riendas y, sin tener mucha idea del mundo del sonido en aquel momento, le puse mucho corazón y creo que fui, humildemente, el que mejor sonido le sacó.
Se me ocurrió que quizá fuera por eso que le llaman Palomo, “yo me lo guiso yo me lo como”, pero parece ser que el mote ya venía de atrás… A continuación quisimos saber un poco acerca de la incorporación de Laura a Fallen Sentinel, y fue ella misma quien, tras salir victoriosa de una ardua batalla con una tetera demasiado grande y una taza demasiado pequeña, nos contó todos los detalles.
Yo entré en 2004. Además me acuerdo perfectamente de cuando entré, porque yo era muy fan de Fallen. Fue justo en un concierto suyo cuando Loreto [Otero, anterior teclista], que es colega mía, vino a hablar conmigo y me preguntó si quería sustituirla. Yo al principio no me veía capaz de tocar esta música. Pero ella insistió. Aparte, es bastante difícil encontrar en esta ciudad un teclista al que le guste este estilo de música. Al final me lo pensé mucho y dije: bueno, voy a intentarlo. Y fueron dos meses intensivos con Palomo y con Loreto enseñándome los temas. Me di mucha caña para poder alcanzar el nivel; no tenía estudios de música, tTocaba de oído y aprendía de oído, por lo que en ese momento fue bastante complicado.
Hablábamos antes de que tuvisteis muchos cambios en la formación, pero sobre todo parece que sois víctimas de una especie de “maldición de las baquetas”, porque baterías es lo que más tuvisteis. ¿Qué les hacéis a los pobres baterías?
Palomo: Nosotros nada… Supongo que será coincidencia que sea el de batería el puesto que más ha cambiado.
Laura: Yo creo que es una música muy complicada técnicamente. Lo más difícil de Fallen es que, aunque son complicadas las guitarras, son complicados los bajos y son complicados los teclados, lo más complicado es la batería. Es la que tiene que sustentar todo el resto de la música. Hay que ser técnicamente muy bueno para estar en la batería de Fallen.
Palomo: El tocar la batería en Fallen Sentinel exige muchísimo sacrificio. Exige no solamente llegar y sacar los temas fluidos, sino estar en casa trabajando duramente todas las partes. Las partes de batería no son, digamos, naturales, que salgan porque sí. Son baterías que son muy complejas, y que hay que estudiar en casa. No se puede llegar al ensayo y ya salen porque sí; tienen una serie de detalles que a un batería normal de los que tocan por instinto le chocan. Son baterías muy trabajadas. Y ese tipo de sacrificio durante X tiempo satura. Puede que sea un sacrificio que la gente no pueda llegar a asumir. No es fácil tocar la batería en Fallen, yo soy el primero que lo dice. Es muy complicado tocar este estilo, y exige bastante sacrificio físico, por lo que hay gente que no puede permitirse ese esfuerzo. También exige mucha responsabilidad, porque somos seis músicos y si falla la batería, evidentemente, nos perdemos todos. Es el puesto más complicado en cualquier estilo, pero en nuestra música muchísimo más, porque que se vaya un mínimo puede hacer que nos perdamos todos. Hay partes que son muy muy exactas, y a nada que se pueda equivocar, ya nos vamos todos fuera. Es complicado. Pero no sé, yo… los baterías… [risas de ambos] los baterías son en general gente muy peculiar… y no voy a hablar de ello. [Más risas.]
Laura: Pero bueno, estamos encantados de tener a Adrián ahora con nosotros, porque si sigue así, no sé dónde va a acabar, pero llegará muy lejos.
¿Adrián está en alguna banda más?
Palomo: Undertown. Es un grupo en plan rock noventero/indie. Una onda muy diferente a la nuestra. Pero Adrián es fan del progresivo, de grupos como King Crimson, como Yes…
¿Fuisteis vosotros a buscarlo o vino él?
Palomo: Cuando nos dejó David Castro probamos seis meses con Nacho Dafonte, batería de Minim, pero la cosa no fue para adelante. Es un chaval muy joven, al que le faltaba muchísima experiencia en nuestro estilo… Entonces él nos recomendó a Adrián Charlín, que también cuando llegó alucinó porque, aunque técnicamente es buenísimo, venía de un estilo donde no se usaba mucho doble bombo y se cansaba en las partes largas de muchas semicorcheas seguidas. Entonces tuvo que ponerse las pilas en el sentido físico. Notamos que los compases complicados los cogía a la primera, que tenía muchísima facilidad, muchísimo talento; pero lo que le faltaba era el fondo físico en las piernas.. Pero se lo trabajó más que muchísimo. Estuvo muchas horas en casa dándole caña, y ahora va sumamente bien. Tenemos batería, si él quiere, para rato.
Si echamos cuentas, no es difícil deducir que el que grabó el disco no fue Charlín, sino David Castro, que era quien llevaba las baquetas por entonces. En cualquier caso, esas mismas cuentas nos hacen pensar que probablemente haya mucho más material compuesto; tras confirmar esta suposición, Palomo nos comenta el posible futuro de los nuevos temas.
Yo tengo ahora un pequeño “home studio” en casa, y creo que sobre diciembre podremos tener una previa hecha en mi casa con algunos nuevos temas. Tenemos temas de sobra, y creo que en este medio año que tenemos de aquí allá podemos hacer una preproducción. Pero ahora bien, de ahí a decirte una fecha para sacar el disco hay un gran trecho. La suerte es que, al tener un home studio en casa, todo se hace mucho más cómodo: no hay que ir al estudio pillados de tiempo, que si X horas te vale X dinero… Se trabaja mucho más cómodo en un home studio, y a día de hoy se pueden conseguir unas calidades de sonido que hace años eran impensables en un estudio casero. Por tanto, podemos tener una pequeña previa de lo que pueden ser los temas para un disco en unos meses y luego ver lo que se puede hacer ya en un estudio profesional.
¿Cuándo empezaréis a tocar algunas de estas canciones nuevas en directo?
Palomo: En otoño. Probablemente cuando presentemos el nuevo disco en otros sitios. Se puede tocar algún tema de los nuevos para que la gente que estuvo esperando por este disco y que ya estaba un poco harta de escuchar siempre en directo las mismas canciones de siempre tenga algo nuevo que escuchar.
¿Nos podéis decir cómo son? Más melódicas, más extremas…
Palomo: Mejores. [risas] Lo que sí es probable es que compongamos ahora canciones un pelín más cortas de duración. Desde los principios hasta ahora se produjo una reducción de duración de los temas. Antes teníamos temas de incluso diez minutos, y ahora tenemos temas más, digamos, estándar… Probablemente eso la gente sí que lo va a notar.
Laura: Nos vamos a hacer comerciales. Lo que queremos hacer es acabar en los 40. [risas]
Acabaréis haciendo pop. Ya tenéis una balada… [en alusión al tema “Nosferatu”, que anunciaron en el concierto como balada y es la más cañera del disco]
Palomo: Tenemos todo tipo de registros en el nuevo disco. Pero lo que sí que creo es que la gente va a notar muchísimo más trabajo en las melodías, sobre todo en las melodías vocales. Me parece un gran disco en la parte compositiva.
Volvemos a recordar el Eternity & before, la mitad del cual consiste en varias canciones unidas por un hilo conductor, formando una hexalogía llamada “Before”. Con ese antecedente, y siendo un grupo que gusta de crear diferentes ambientaciones para los distintos temas, les preguntamos si piensan hacer alguna vez un disco conceptual completo, de principio a fin. Al oír la pregunta, se miran en silencio unos instantes y finalmente es Palomo quien contesta:
Palomo: Yo, de hecho, el siguiente lo tengo pensado como tal. Creo que lo podemos hacer conceptual por lo menos el tema letrístico… Sí, es una idea que nos gusta.
Laura: Lo que sí es cierto es que todos los temas tienen un punto común, que es que son todos muy depresivos, son todos muy negativos. Siempre representamos el lado oscuro del ser humano, siempre. Somos bastante negativos componiendo.
Parece que a Palomo no le gustó mucho ese adjetivo, porque al oírlo arrugó la nariz y empezó a mover la cabeza pensativo. “Negativo es feo”, repitió varias veces; al final se pusieron de acuerdo entre los dos en llamarlo pesimista. Aclarado este punto, pasamos a preguntarles por el proceso de composición de los temas.
Palomo: A día de hoy quien más compone puede ser Laura, seguida de mí, probablemente. Básicamente, cada uno tiene o una canción entera o la mayoría de la canción pensada, y luego se le presenta al resto de componentes. Entonces cada uno se busca sus castañas. Puede ser, por ejemplo, que Laura componga un tema y diga: “mira, pues el bajo molaba que hiciera esto”. O puede decir: “mira, el bajo, lo que tú veas que es lo mejor”…
Laura: Cada uno lleva una idea, pero luego cada músico hace su trabajo. El tema es que, por ejemplo, yo no sé tocar el bajo, no sé tocar la guitarra, entonces yo no le puedo decir: “haz esto, haz aquello”, porque puede resultar un disparate. Entonces eso siempre tiene que correr a cargo de cada uno. Cada uno lo adapta a su terreno.
Palomo: Claro. Puede haber partes que tú digas: “tengo la idea de que el bajo puede ir por aquí o por allá, o la guitarra podía ir así o asá”… y luego el instrumentista puede decir: “pues sí, me parece bien la idea”, o: “no no, mira, tengo esta idea mejor, a ver qué tal”. Y luego lo hablamos y vemos si todo encaja. Es complicado, porque son seis instrumentos y hay que hilar muy fino. Puede haber un choque armónico a la mínima y por eso tenemos que tener todo bien claro para que todo encaje.
Cuando les preguntamos si a la hora de componer buscan la inspración más allá de la música es cuando obtenemos dos puntos de vista opuestos.
Palomo: Yo, cuando compongo, lo hago puramente desde el punto de vista musical. La letra la tengo como algo que sé que tiene que ir, pero, entre comillas, entre mil comillas, “accesorio”. Para mí lo principal es la música. Y a la hora de componer, hay días que coges el instrumento y das cuatro notas y sale algo que es bueno; otros días que estando horas y horas no sale nada; otros días estás andando por la calle y se te ocurre una melodía de repente...
Laura: En el autobús pasa mucho.
Palomo: Lo de la composición es muy extraño, porque a veces puedes tener un día inspirado que salen mil melodías, y otro día que no sale nada. Pero yo personalmente compongo desde la base de la música, y luego ya la letra va después.
Laura: Yo, por mi parte, compongo desde un punto de vista temático. Me apetece hablar de algo y entonces me imagino cómo lo voy a contar. Pero yo sí soy bastante emotiva componiendo, y siempre busco que lo que digo sea principal y que luego venga la música; que esté acorde con lo que estoy diciendo. No soy tan técnica como Palomo en ese sentido.
Además de teclista y cantante, Laura se dedica profesionalmente al dibujo artístico, y de hecho todas las ilustraciones del libreto, que serán unas doce o trece, fueron realizadas por ella; éstas muestran diferentes escenas en un jardín florido, con una niña pequeña y una mujer de delgadez cadavérica. Sabiendo esto, le pedimos que nos cuente un poco acerca de su trayectoria por un lado, y por otro, que nos explique lo que representan las figuras de los dibujos; se me ocurre que la mujer flaca puede ser Lilith, pero estaba equivocado…
Más que trayectoria, estoy empezando. Yo estudié Bellas Artes y es algo que me gusta desde pequeñita, entonces es lo que hago siempre. Profesionalmente o no, intento todos los días dedicarme a ello un poquito. Ahora sí que tengo ahí algunos proyectos para que salgan publicados, pero con el tiempo se verá, porque es un mundo bastante complicado.
Respecto a “esa mujer tan flaca”: mira, me acuerdo que nos habíamos reunido en casa de Palomo para decidir cómo iba a ser el libreto. Entonces propuse que, si ellos querían, lo hacía yo, y les llevé algunos de mis dibujos para que les echaran un vistazo. La portada es una adaptación de otro dibujo mío en el que aparece ese mismo personaje, que está inspirado en la leyenda gallega de la Santa Compaña. Fue David Zarandón el que dijo: “éste, este dibujo es el que tiene que estar en la portada”, aunque luego sufrió algunos cambios. La historia del libreto la hicimos un poco entre todos. Yo me encargué de hacerla, pero fue idea de Palomo también. Lo que queríamos contar era un poco quizá acorde con el tema de “Innocence”. [Mira a Palomo] ¿No?, un poquillo…
Palomo: [pensativo, se encoge de hombros] Mmm…
Laura: Sí, bueno, un poco por el tema de la niña y tal, pero…
Palomo: Ssssí… lo que pasa es que luego… se desvió…
Laura: [ríe un montón] Sí, bueno, luego se desvió un poco…
Palomo: Se desvió bastante… No, el tema del libreto es que aunamos una idea que tenía yo, filosófica, metafísica, con los dibujos de Laura. El tema que yo me planteaba era el de que si se dice que cuando alguien muere ve la luz, entonces cuando alguien renaciese vería la oscuridad. Entonces a partir de ahí unimos los dibujos de Laura con esa idea. Y ese fue un proceso un tanto confuso porque veíamos los dibujos y nos decíamos: ¿esto qué significa?, ¿este dibujo adónde nos lleva? … Pero al final pudimos hacer que la historia tuviera coherencia.
Laura: Quizás lo más complicado fue adaptarlo al formato del libreto, porque no es como un cómic, que metes todo lo que te da la gana; aquí también tienen que ir las letras. Y eso fue quizá lo que más problemas nos dio. Pero bueno, estamos muy contentos con el resultado.
En la parte posterior del libreto aparece una lápida con una inscripción que viene a decir precisamente lo que quería expresar Palomo, concretamente: “As we see a beam of light when we’re dying, we’ll be caught by the shades when we are reborn. HERE COMES THE DARKNESS.” Tras esta curiosa historia, cambiamos de tercio para hablar un poco de la escena metalera gallega actual.
Palomo: Bien, vamos a ver, ¿desde qué punto lo preguntas? ¿La escena tocando qué temas? A día de hoy, con respecto a la escena musical, si hablamos de grupos, hay muchísimos grupos. Calidad, muchísima. Pero pasa lo de siempre: lo que no hay en Galicia es industria musical. Cuando la gente habla de escena, yo a veces no sé muy bien de qué están hablando: si hablan de cantidad, si hablan de calidad, si hablan de industria… Evidentemente no es lo mismo cuando toca un grupo pequeño que cuando toca un grupo grande. Si viene aquí Iron Maiden, de repente todo el mundo es metalero, pero si el concierto es de un grupo buenísimo pero que es de tu ciudad y que no conoce nadie, pues no tiene público. Eso pasa en todos lados, es evidente. Me parece simpático cuando la gente dice que no hay escena aquí en Galicia y recuerdo haber leído una entrevista a In Flames que decían que , en una tan afamada como es la escena escandinavia, en sus principios iban como mucho doscientas personas a verlos por concierto. O sea que lo de la escena musical, si hablamos de público, estamos casi en todos los sitios igual. No dudo que sí que es cierto que en Europa adelante hay más, digamos, cultura metalera que aquí y mucha más industria En ese sentido la escena musical gallega metalera no existe. Nadie puede vivir de la música metalera a día de hoy. Si hablamos en ese sentido, como mucho Los Suaves; y tampoco es metal, es rock and roll, por así decirlo. También Kathaarsys están luchando por ello, pero no es nada sencillo.
Volvemos a cambiar de tema, esta vez hacia las polémicas descargas de música en internet. [No, aún no se hablaba de la ley Sinde por entonces.]
Laura: Yo estoy a favor.
Palomo: Se ha popularizado la cultura. Por un lado, a los grupos pequeños les viene muy bien, porque evidentemente tienen a todo el mundo como mercado. A los grupos grandes que han invertido mucho dinero en hacer su disco, evidentemente, les va a quitar ventas de ese disco, pero aun así también puede darles publicidad para sus conciertos. Esa es la cuestión, que igual lo que les quita de vender discos, les puede favorecer en los conciertos. Es publicidad gratuita. En ese sentido está muy bien, porque es una forma sencillísima y baratísima de que te escuchen en todo el mundo. Y ya digo que es un inconveniente para la gente que gasta dinero en hacer su disco, pero también le viene bien en el sentido de que no tiene que hacer tanto gasto en publicidad si ya tiene un nombre.
Laura: Hoy en día cuando sacas un disco ya tienes en cuenta eso, y entonces lo que tú haces es ofrecer otra clase de cosas para que compren tu producto, como vídeos, o material exclusivo. Es decir, el que le gusta la música y que es fan de un grupo va a querer tener el disco original. Yo lo veo como una ventaja de cara al público. Al que le interese la música y tener música, pues comprará.
Palomo: El fan lo comprará. Te lo bajas y ¿te gusta? Pues este me gusta, me lo compro, me vale la pena. Antes ibas un poco a ciegas, comprabas un disco y decías tú: “bueno, a ver”. Llegabas a casa y te podrías llevar un gran chasco. Ahora, primero lo pruebas, y luego, si te vale la pena comprar el disco, lo compras.
Laura mencionó los vídeos, pero hasta ahora no tienen ninguno oficial. Lo más parecido que hay es un montaje de imágenes en directo del grupo tocando el tema “Nightmare”, grabadas con dos cámaras; ese montaje lo hizo Palomo como divertimento, sin más aspiraciones. ¿Tendrán planeado hacer un videoclip de verdad por fin? Ella resopla…
Laura: Lo del vídeo, dios mío, eso sí que es una maldición [ríe]. Tenemos “intentos de”, alguna vez hicimos algo para el disco anterior, pero el problema es que vamos cambiando de gente con el tiempo, y entonces todo lo que vas haciendo se pierde.
Palomo: ¡Hay que hacerlo este verano, hay que hacerlo! Ideas hay, el problema es que hay que gastar pasta, evidentemente, para hacer algo decente. Se puede hacer algo para adelante, pero molaría hacer algo digno, y eso vale dinero. Pero bueno, algo se hará. Este verano se hará.
¿Se atreverá la dibujante con algo de dibujos animados?
Laura: Ehh, ¡uf! Yo creo que eso va a ser un poco complicado [ríe].
Palomo: Un videoclip llama mucho a la gente. Lo haremos, aunque no sea de dibujos animados.
[A día de hoy, el videoclip ya está hecho y corresponde al tema "Lilith".]
Además de Fallen Sentinel, Laura milita en otro grupo llamado In.verno, de estilo más cercano al gótico/melódico, en el que se encarga de la voz solista. Le pedimos que nos cuente las actividades actuales de dicha banda, y ya de paso, si hay más proyectos paralelos en Fallen Sentinel.
Laura: El año pasado sacamos el último disco, Realscapes. Anteriormente habíamos hecho la maqueta In darkness again; después sacamos el Realscapes, que no tiene nada que ver con la maqueta; y ahora vamos a por el siguiente. Es decir, es paralelo literalmente, porque yo ahora mismo voy a la par con Fallen y con In.Verno. Creo que ninguno más está en otros proyectos salvo Adrián.
Palomo: Sí, Adrián tiene Undertown. Y yo mismo ahora tengo la idea de hacer un proyecto en solitario. Me pillé un instrumento nuevo, se llama Kelstone. Soy endorser y el primero en España en tenerlo. Es un instrumento que es así como un Chapman stick, ¿sabes lo que es un Chapman stick?
Sí, es como un bajo, pero sólo un mástil.
Palomo: Efectivamente. Yo tuve uno y tiene cierto parecido. El Kelstone tiene nueve cuerdas, se toca con el instrumento tendido horizontalmente sobre un soporte de teclado y con las cuerdas hacia arriba. Éstas se pulsan con los dedos, haciendo tapping, aunque también se puede tocar con púa, como un lap steel o una guitarra. Es como un híbrido entre teclado y guitarra/bajo. Estoy planeando hacer un proyecto en solitario, tocando con proyecciones por detrás. Algo de New Age. Pero es una cosa a largo plazo. Algún día saldrá… [ríe]
Esto me recordó a Mortiis, con sus teclados y sus escenarios medievales, pero Palomo recalcó que será algo diferente. [Actualmente ya hay varios vídeos suyos en el Youtube; buscad Rubén Alonso Kelstone.] Volvemos a Fallen Sentinel. Aunque realmente no son el grupo más activo en directo, tenemos curiosidad por saber si salieron de gira al extranjero alguna vez o piensan hacerlo próximamente. Demuestran ser más bien caseritos.
Palomo: Portugal, es lo único fuera de España a donde hemos llegado. En Portugal tocamos con Immortal y con Primordial, en el 2000. En Gaia, frente a Oporto, en la sala Hard Club. Era increible, simplemente preciosa. Fue una gran experiencia, con un montón de gente, con Primordial y con Immortal… fue la de dios. Y hablando de Portugal, estábamos incluidos en el Lagoa, donde íbamos a compartir cartel con Opeth, WASP, Obituary, … pero desgraciadamente fue un evento que se suspendió. Luego tocamos en diferentes ciudades de España: Madrid, Barcelona, …pero nada en el extranjero. Tenemos compromisos laborales y es dificil tener días libres los 6 a la vez. Además una gira es bastante cara. Para recuperar lo que inviertes es complicado. Es dificil a día de hoy hacer una gira por Europa sin perder pasta. Tú puedes salir por gusto personal, pero si quieres recuperar el dinero la cosa está cruda. Me refiero a estos niveles, como grupo amateur. Pero sé que a muchos grupos profesionales les cuesta mucho también, a pesar de lo que pueda parecer.
¿Cuáles son vuestros planes para lo que queda de 2010?
Palomo: Pues nada, en otoño retomar el directo, presentando el nuevo disco, y seguir sacando temas para el álbum que venga después. Ya tenemos bastantes canciones compuestas y queremos sacar el siguiente disco cuanto antes.
Bueno, pues eso fue todo por nuestra parte. Si queréis añadir algo, un saludo a nuestros lectores o contar alguna cosa…
Palomo: Muchas gracias a vosotros por la entrevista y animamos a vuestros lectores a entrar en nuestro myspace (www.myspace.com/fallensentinelofficial), escuchad nuestros temas, y espero que os guste nuestra música. El que quiera comprar el disco que recuerde que puede contactar con nosotros en fallensentinelofficial@hotmail.com. ¡Y que no duden en asistir a nuestros conciertos!